Karremans zetbaas

Onderweg in de tijd, zijn en niet meer zijn

De wachtkamer zit vol. Uit de slordige stapel oude tijdschriften,
karakteristiek voor de wachtkamer van de dokter, pak ik een
oude Elsevier. Niet mijn favoriete tijdschrift maar toch.

‘Karremans wordt niet vervolgd’.

Hoever moet ik terug gaan in mijn herinnering, juli 1995 ? 
Ieder jaar ben ik in juli in Normandië, Europees slagveld in 1944.

Bezoek aan het Duitse ereveld Orglandes hoort tot het 
jaarlijks ritueel. Een oorlog kent twee kanten.

De dokter neemt de tijd voor zijn patiënten. Ik peins. Hoe zou de
geschiedenis oordelen als Karremans na weigering van luchtsteun 
door de Franse generaal Janvier, de enclave wel verdedigd had?

Zijn onvoldoende bewapening had roem en mogelijk tientallen 
dode Nederlandse soldaten opgeleverd. Was hij onze held 
geworden, een beetje als Karel Doorman, “Ik val aan volg mij”, 
of hadden we dan een onderzoekscommissie gekregen die hem
verweten had dat hij zich niet had overgegeven?

‘Zetbaas’ is het kopje van het stukje in Elsevier. Zat Karremans 
er namens ons? De herinnering ziet een stuntelige Karremans 
naast Mladic. De beslissing van de zetbaas terplekke zou zonder 
de massamoord die volgde geen collectief verwijt hebben 
opgeleverd.

Wij zijn er nog zolang wij herinnerd worden, dus Karremans 
is er nog. 
De slachtoffers van de massamoord in Srebrenica zijn er ook nog.

Herinnering kan een idee levend houden

Eneo-ateliers helpt met het vormgeven van herinnering.

Hoe wij dat doen: kijk op  www.eneo-ateliers-urn.com

Witte donderdag

Onderweg in de tijd, zijn en niet meer zijn

Als kind vond ik het prachtig: Palmzondag, Witte donderdag, Goede vrijdag, Stille zaterdag, Paaszondag. Hoe poëtisch kan een geloof in een zin samengevat? Ik realiseer me dat ik die dagen nog steeds met hoofdletters schrijf. Krant en tv verkondigen ‘de Passion’ in de Hofstad.

Pasen het centrale feest van het Christelijk geloof, Christus, de Heer, Jezus Christus zoon van God offert zich voor onze zonden. 

Mijn eerste herinnering aan klassieke muziek: de Mattheus Passion.

Ook al is het geloof er niet meer, het verhaal en de muziek blijven subliem. Tekst en muziek vallen samen, nergens wordt de oude Europese cultuur mooier hoorbaar:

‘Erbarme dich’ na het verraad van de mens Petrus en dan de centrale heilsboodschap, ‘Aus Liebe will mein Heiland sterben’.

Met een vriend op de woensdag voor witte donderdag de Mattheus van Mengelberg beluisterd. Een extreem romantische uitvoering die 25 minuten langer duurt dan de huidige opvatting. 

Witte donderdag, wij zitten in een koude kerk met een matige akoestiek.

Warm gekleed beluister ik een plaatselijke uitvoering olv. Reinbert de Leeuw.

Mijn moeder komt in mijn herinnering: ‘Als de evangelist en de Christus goed zijn is de uitvoering goed’.

Het is pauze, ik ga naar huis.

De herinnering aan mijn moeder, die goed kon zingen en de talloze prachtige uitvoeringen, wil ik in tact houden.

Goede vrijdag alleen thuis, ik twijfel, maar draai toch de uitvoering van de Nederlandse Bachvereniging olv Jos van Veldhoven.

Gelukkig is er herinnering en gelukkig kunnen wij die in beeld en geluid vormgeven, bewaren en doorgeven. 

Herinnering kan een idee levend houden

Eneo-ateliers helpt met het vormgeven van herinnering.

Hoe wij dat doen: kijk op  www.eneo-ateliers-urn.com

Mahatma Gandhi

Strijd tegen uitbuiting en discriminatie met geweldloosheid als wapen.

Onderweg in de tijd, zijn en niet meer zijn.

Gandhi bestreed discriminatie en uitbuiting met geweldlosheid. Hij won, in 1947 verkreeg India zelfbeschikking, de Engelsen vertrokken. De vechter voor geweldloosheid werd kort daarna door een extremist vermoord. 

‘De wereld biedt genoeg voor ieders behoefte maar niet voor ieders hebzucht’

Hij spon en weefde demonstratief als voorbeeld voor zijn landgenoten:

‘Geen Indiase katoen naar Manchester om daarna hier teveel te betalen voor iets dat we zelf kunnen’

In Mumbai, in zijn tijd Bombai, bezoek ik het huis waar hij vaak verbleef. Geen rijen wachtenden voor de deur zoals bij Anne Frank. Binnen is het bruin en stil en vochtig benauwd. Een ouderwetse fan geeft wat lucht. Beneden een bibliotheek met o.a de boeken die Gandhi las. In een vitrine een handgeschreven persoonlijke brief van hem aan Hitler. Met stijgende verbazing lees ik een verbijsterende naiviteit. Op de eerste verdieping is zijn kamer, een bescheiden matras, een weefgetouw en een schrijftafeltje.

Belangrijke geschriften heeft Gandhi niet nagelaten. Het museum is doods, niet inspirerend. Voor Gandhi’s levendige geest moet je buiten zijn. Hindoe’s, Moslims, Six, Parsi en Jain leven hier voor het oog kleurrijk naast elkaar. De grootste democratie ter wereld is na de dood van Gandhi niet uit elkaar gevallen.

In het winkeltje bij de deur koop ik een op graspapier gedrukt boekje met zijn ideeen.

Het blijken niet meer dan opgerekte aforismen. Gandhi zal herinnerd blijven als een van de iconen van de 20e eeuw. Zijn herinnering wordt vormgegeven door standbeelden in Amsterdam en den Haag, maar vooral door pogingen vreedzaam samen te leven.

Herinnering kan een idee levend houden

Eneo-ateliers helpt met het vormgeven van herinnering.

Hoe wij dat doen: kijk op  www.eneo-ateliers-urn.com

Berlioz op grote hoogte

Onderweg in de tijd, zijn en niet meer zijn

Hector Berlioz was 27 toen hij in 1830 smoorverliefd zijn Symphonie Phantastique schreef.

Het is zolang geleden en hij was zo jong, het klinkt onvoorstelbaar.

Op 10 km hoogte is de klassieke muziekkeuze beperkt. Uit het populaire aanbod met slechte koptelefoon kies ik de Phantastique. Omdat hij zo bekend is draai ik hem thuis zelden. Het is nacht, ik luister naar Mariss Jansons’s interpretatie met het Concertgebouw orkest. Romantische muziek, op weg naar Dubai, een land waar de Verlichting nog moet beginnen.

Op 10 km hoogte  950 km per uur vliegen is vanzelfsprekend, maar 27 jaar oud en 183 jaar geleden zulke muziek schrijven blijft onbegrijpelijk.

Over 183 jaar in 2196 zullen wij ongetwijfeld anders reizen. De Boeing 777 is dan een vergeten toestel, maar de Phantastique zal nog steeds in de lucht beluisterd worden.

Met zijn muziek slaagt de 27 jarige Berlioz er in de emoties bij zijn niet beantwoorde liefde  onvergankelijk vorm te geven.

Het Dies Irae aan het slot, houdt de herinnering aan de eindigheid levend.

Herinnering kan een idee levend houden

Eneo-ateliers helpt met het vormgeven van herinnering.

Hoe wij dat doen: kijk op  www.eneo-ateliers-urn.com