Een ereveld met vraagtekens

Onderweg in de tijd, zijn of niet meer zijn

De weg naar het ereveld Menteng Pulo hobbelt door de passar Menteng Pulo. Na de geaircode taxi is het buiten hemeltergend heet en vochtig. Het ereveld vroeger buiten Jakarta wordt nu omsloten door hoge flats. Het is er strak en stil en plechtig zoals een ereveld hoort te zijn. Hier geen onderscheid in rang of stand. Onder tropisch gras wordt gelijk gemaakt wat verheffing had in een andere tijd.

Iets in het beeld lijkt niet te kloppen. Na enige tijd stil voor me uit te kijken zie ik het plotseling: de witte kruizen zijn ongemakkelijk groot. Wij hebben duidelijk minder ervaring dan de Duitsers, de Amerikanen of de Fransen als het gaat om kruizen op oorlogs- begraafplaatsen.

Menteng Pulo werd in 1947 geopend door generaal Spoor. Twee jaar later werd hij hier zelf bijgezet. De generaal sneuvelde niet, hij overleed onverwacht tijdens de lunch.

De dood van Spoor werd in verband gebracht met zijn onderzoek naar corruptie in de hoogste leidinggevende kringen van Nederlands-Indië. Vermoord of een hartaanval, het is nooit opgehelderd.

Bescheiden ligt de generaal tussen de andere slachtoffers uit de koloniale tijd.

Zijn keus hier begraven te worden heeft in alle bescheidenheid iets voornaams.

Herinnering kan een idee levend houden

Eneo-ateliers helpt met het vormgeven van herinnering.

Hoe wij dat doen: kijk op  www.eneo-ateliers-urn.com

Klaproos voor een Poolse soldaat.

Onderweg in de tijd, zijn en niet meer zijn

Op veel plaatsen is in de 2e wereldoorlog hevig gevochten en vreselijk geleden.

Wij kennen de namen, een enkel voorbeeld, Stalingrad, Normandie, Arnhem, Berlijn, ....... de lijst is lang. 

Monte Cassino ten zuiden van Rome hoort daarbij. Van januari tot mei 1944 verloren de Duitsers 20.000 en de geallieerden 50.000 man in de strijd om het klooster op de gelijknamige berg. Wij hebben geen voorstelling van wat er zich heeft afgespeeld.

Het is gortdroog, de hitte kraakt in de stilte, ik loop van het herstelde Monte Cassino klooster de heuvel op naar de Poolse erebegraafplaats. Hier liggen 1052 Polen die sneuvelden in geallieerd verband.

Het raakt me als ik het graf zie van generaal Wladyslaw Anders.

Hij overleefde de oorlog, stierf pas in 1970 in Londen, maar wilde hier begraven worden

tussen zijn soldaten.

Herinnering kan een idee levend houden

Eneo-ateliers helpt met het vormgeven van herinnering.

Hoe wij dat doen: kijk op  www.eneo-ateliers-urn.com

J.C. Bloem, de dichter van het verlangen

Onderweg in de tijd, zijn en niet meer zijn.

‘Denkend aan de dood kan ik niet slapen,

 En niet slapend denk ik aan de dood’

Het zijn de bekende regels van de dichter J.C. Bloem (1887-1966) uit zijn gedicht Insomnia. 

Deze regels werden laatst weer geciteerd bij de herdenking in Alphen aan de Rijn.

Bloem is een dichter die ik zeer bewonder, hij is de dichter van het verlangen. Verlangen en herinnering kunnen niet zonder elkaar.

Door te schrijven over de dood en het verloren verleden vertelt hij ons zijn visie op het leven.

In het gedicht ‘De gelatene’ vat hij de herinnering samen met de regel: ‘En dan: ‘t had zoveel erger kunnen zijn.’

Om de dichter recht te doen is hier het complete sonnet ‘Insomnia’

INSOMNIA

Denkend aan de dood kan ik niet slapen

En niet slapend denk ik aan de dood,

En het leven vliedt gelijk het vlood,

En elk zijn is tot niet zijn geschapen.

Hoe onmachtig klinkt het schriel ‘te wapen’

Waar de levenswil ten strijd mee noodt,

Naast der doodsklaroenen schrille stoot,

Die de grijsaards oproept met de knapen.

Evenals een vrouw die eens zich gaf,

Baren moet, of zij al of niet wil baren,

Want het kind is groeiende in haar schoot,

Is elk wezen zwanger van de dood,

En het voorbestemde doel van ‘t paren

Is niet minder dan de wieg het graf.

Herinnering kan een idee levend houden

Eneo-ateliers helpt met het vormgeven van herinnering.

Hoe wij dat doen: kijk op  www.eneo-ateliers-urn.com

Stilstaan bij Vietnam monument

Onderweg in de tijd, zijn en niet meer zijn

Na de koffie bij Starbucks met de fiets op weg naar Arlington National Cemetery. Het is begin april, strak blauwe lucht, 21 graden, de kersenbloesem rondom het meer in volle bloei.

Niets mooier in Washington, dan met dit weer langs de monumentale symbolen uit de geschiedenis van de US te rijden.

Op weg naar Arlington kun je het Vietnam- monument niet missen. 58.193 Namen gegraveerd in hoogglans zwart graniet. Je loopt langzaam naar beneden, verliest de horizon, ziet jezelf weerspiegeld in de lange lange rijen met namen. Je spiegelbeeld staat tussen de doden.

Broers, zusjes, kinderen, kleinkinderen zoeken de naam van hun ‘soldier’. Dan gaan ze op een stukje papier met een potlood de naam afwrijven. Ze doen dat bijna plechtig, geven zin aan een zinloos stukje papier.

Zoveel namen voor evenzoveel verlies. Maya Lin was 21 toen zij het monument ontwierp. Met haar abstracte kunst roept ze onbekende emoties op, misschien omdat je jezelf erin terug vindt.

Herinnering passend vormgeven is een kunst.

Eneo-ateliers geeft herinnering vorm met herinneringsboten.

Hoe wij dat doen? Kijk op : eneo-ateliers-urn.com

Een oude blauwe Austin.

Onderweg in de tijd, zijn en niet meer zijn.

Vanaf de ontbijttafel op het terras van mijn hotel aan de Parfum rivier zie ik de sampan al liggen. De ochtend is beloftevol, heet en vochtig. Welwillend koop ik een overbodig t.shirt bij de vrouw van de schipper. Na een half uur varen komen wij aan bij de Then Mu pagode.

De monumenten van de oude keizerstad Hue werden in de Vietnam oorlog volledig verwoest. De Then Mu pagode buiten de stad bleef gespaard, maar ik kom niet voor de pagode. Onder een afdak achter het Boeddhistische klooster staat een meer dan 50 jaar oude hemelsblauwe Austin. Voor die auto ben ik hier.

Op 8 mei 1963 geboortedag van Boeddha reed Tich Quam Duc met deze auto naar het centrum van Saigon. Als protest tegen de onderdrukking van de Boeddhisten stak hij zichzelf, zittend in lotus houding, in brand. Zijn dood leidde tot de val van het katholieke regiem Diem. Niet lang daarna begon met het Tonkin incident de Vietnam oorlog.

De auto waarmee hij zijn laatste reis begon staat hier als relikwie. Als je de auto ziet moet je aan hem en zijn boeddhistisch gedachtengoed denken. Prachtig. Herinnering levend gehouden met een symbool van het materialisme door monniken die alle materialisme proberen te mijden. 

Herinnering passend vormgeven is een kunst.

Eneo-ateliers geeft  herinneringen vorm met herinneringsboten.

Hoe wij dat doen? Kijk op: eneo-ateliers-urn.com

   

Plastic bloemen op een graf.

Onderweg in de tijd  zijn en niet meer zijn.

Met een hinderlijke blaar zitten de vertrouwde Nikes niet lekker. Mijn wandeling op Pere Lachaise het toeristische Parijse kerkhof komt niet verder dan de eerste bank. Het is Hemelvaartsdag, een uitgelezen dag om de beroemde doden te bezoeken. Toeristen speuren als spoorzoekers naar nummers en namen op dodenhuisjes. Wie ligt waar.

Tussen de protserige geveltjes zie ik vanaf mijn bank een grafhuisje dat me intrigeert. Er staat een roestig hek voor dat versierd is met felgekleurde plastic bloemen. Het valt uit de toon. Als ik besluit verder te gaan kan ik niet nalaten te kijken wiens gedachtenis zo kitscherig geëerd wordt.

Het is het graf van de componist Rossini, de man van de opera ‘de Barbier van Sevilla’. Hij ligt hier al sinds 1868. Bij Rossini moet ik aan zijn Stabat Mater denken, meer dan aan de beroemde ‘Barbier’. De muziek bij de ‘treurende moeder Gods’ klinkt als een virtuoze Italiaanse opera.

Niet de plastic bloemen op dat roestige hek, maar zijn Stabat Mater (soms heel even een beetje kitscherig), houdt de gedachte aan Rossini en aan de treurende Maria met haar dode zoon, levend.

Herinnering passend vormgeven is een kunst.

Eneo ateliers geeft vorm met de herinneringsboten.

Hoe wij dat doen? Kijk op: www.eneo-ateliers-urn.com

Verloren vrienden

Onderweg in de tijd  zijn en niet meer zijn.

Aan het plein waar ik woon mis ik twee vrienden.

De houthandelaar herinner ik me dagelijks als ik met zijn gouden vulpen schrijf. De dichter herinner ik me als ik langs zijn raam loop en denk, nu schrijf je nooit meer.

De een kreeg een nare ziekte, de ander koos zijn eigen dood.

Dat maakt nu niet meer uit, ze zijn er niet meer.

Ze leven in het ‘niet meer zijn’ even voort, de een als ik schrijf, de ander als ik langs het raam loop dat niet meer zijn raam is.

Herinnering passend vormgeven is een kunst.

Eneo ateliers geeft vorm met de herinneringsboten.

Hoe wij dat doen? Kijk op: www.eneo-ateliers-urn.com